Tentoonstelling vertelt verhaal Kanaal Almelo-Nordhorn

ALMELO - Het Kanaal Almelo-Nordhorn heeft een rijke geschiedenis. Wat ooit werd aangelegd als belangrijke verbinding voor de Twentse industrie, is inmiddels uitgegroeid tot een plek voor natuur, recreatie en cultuurhistorie. In de tentoonstelling ‘Kanaal Almelo-Nordhorn – Van economische waterweg naar waardevol erfgoed’ laat Stedelijk Museum Almelo zien hoe de waterweg zich door de jaren heen heeft ontwikkeld.

De expositie sluit aan bij de stadsmusical Polderjongens en is van 17 juli tot en met 13 september te bezoeken. Met historische foto’s, moderne fotografie en kunstwerken wordt het verhaal van het kanaal verteld.

Verbinding met Duitse kolenmijnen

In de negentiende eeuw groeide de textielindustrie in Twente snel. Daardoor ontstond een grote vraag naar steenkool uit Duitsland. Een kanaalverbinding moest zorgen voor een betere aanvoer van deze belangrijke grondstof.

Met steun van de rijksoverheid begon in 1884 de aanleg van het Kanaal Almelo-Nordhorn. Voor het zware graafwerk kwamen honderden arbeiders uit Drenthe, Friesland en Groningen naar Twente. Deze zogenoemde poldergasten kregen tien cent per uitgegraven kubieke meter grond. Per dag verdienden zij daarmee maximaal ongeveer één gulden.

Vijf jaar lang werkten gemiddeld tweehonderd mannen en vrouwen aan de aanleg van het kanaal. Het project bood werk in een periode waarin veel gezinnen te maken hadden met armoede en werkloosheid.

Hulp voor kanaalarbeiders

Tijdens de strenge winter van 1884-1885 werd een hulpcomité opgericht om de kanaalarbeiders en hun gezinnen te ondersteunen. Ook verschillende bekende Twentse textielfabrikanten waren hierbij betrokken, waaronder Scholl Engberts, Ten Cate, Cardinaal, Hofkes en Van Wulfften Palthe.

Hun deelname liet zien hoe belangrijk het kanaal werd gevonden voor de economische ontwikkeling van de regio.

In 1889 bereikte het kanaal de Nederlands-Duitse grens. De aanlegkosten liepen uiteindelijk op tot ongeveer 1,2 miljoen gulden, terwijl vooraf was gerekend op 800.000 gulden. Pas in 1904 was de volledige verbinding met Duitsland gereed.

Het Nederlandse deel van het kanaal was ruim 28 kilometer lang en kreeg zes sluizen en tien ophaalbruggen.

Hoge verwachtingen niet waargemaakt

Toch werd het Kanaal Almelo-Nordhorn nooit de grote economische succesroute waarop was gehoopt. Veel vrachtschepen waren te groot voor de ondiepe vaarweg en ook de tolheffing maakte vervoer minder aantrekkelijk.

Daarnaast kregen spoor en wegvervoer steeds meer betekenis. Later zorgde het Twentekanaal, met de zijtak naar Almelo, voor een betere vaarverbinding. In 1960 voer het laatste vrachtschip met turf over het kanaal.

Na de Tweede Wereldoorlog waren er verschillende plannen voor de toekomst van het kanaal. Er werd gesproken over verdieping, demping en zelfs een snelweg over het bestaande tracé. Geen van deze plannen ging door. Daardoor bleef het kanaal behouden als bijzonder cultuurhistorisch landschap.

Van industrie naar recreatie

Vandaag de dag heeft het Kanaal Almelo-Nordhorn een heel andere functie. Wandelaars, fietsers en kanoërs maken gebruik van de groene omgeving rondom het water. Het kanaal vormt een verbinding tussen natuur, recreatie en het industriële verleden van Twente.

Waar vroeger vooral economische belangen centraal stonden, staat nu de beleving van het landschap en het erfgoed centraal.

Inspiratie voor kunstenaars en fotografen

Het kanaal heeft door de jaren heen veel mensen geïnspireerd. Kunstenaars en fotografen legden de waterweg vast als drukke vaarroute, rustig landschap of recreatiegebied.

In de tentoonstelling brengt Stedelijk Museum Almelo verschillende beelden en kunstwerken samen. Bezoekers ontdekken niet alleen de geschiedenis van het kanaal, maar zien ook hoe de waterweg nog altijd een bron van inspiratie is.

De tentoonstelling ‘Kanaal Almelo-Nordhorn – Van economische waterweg naar waardevol erfgoed’ is tot en met 13 september te bezoeken in Stedelijk Museum Almelo aan de Prinsenstraat 13. Het museum is geopend van dinsdag tot en met zaterdag van 10.00 tot 17.00 uur en op zondag van 11.00 tot 17.00 uur.

Meer informatie: stedelijkmuseumalmelo.nl