Bijzonder 4 mei concert in basiliek

Het projectkoor ‘Herdenken op 4 mei’ verzorgt zaterdag 4 mei om 21.00 uur in de St. Georgiusbasiliek een herdenkingsconcert, met onder meer het Largo uit ‘Uit de nieuwe wereld’ van Antonin Dvorák. Ook staat ‘Requiem’ van Gabriel Fauré op het programma. “Ik krijg altijd kippenvel van het Requiem van Fauré. Ik word ontroerd. Het eeuwige licht en dan komen de sopranen erbij, zó prachtig’’, aldus Hans Admiraal.

Almelo - Hans Admiraal zingt al 39 jaar bij Toonkunst Almelo. “En met veel plezier’’, vertelt hij. Dat hij in de tussentijd naar Enschede is verhuisd en ze daar ook een Toonkunst hebben, maakt voor hem niet uit. Admiraal blijft zingen bij zijn koor in Almelo. 

De herdenkingsconcerten zijn in 2016 gestart en worden om het jaar gehouden. “Het is ontstaan vanuit één van onze koorleden. Het was telkens weer een succes. Telkens werd er troost gevonden.’’

Het projectkoor bestaat voor een deel uit leden van Toonkunst Almelo. Verder neemt Vocaal Ensemble Cordier deel aan het projectkoor, waar ook geoefende zangers uit Almelo en omstreken een plek hebben gevonden. ‘’We willen wel een groot koor’’, zegt Admiraal. ‘’Een deel van onze koorleden wil er graag in zingen. We hebben nu zo’n 70 bevlogen zangers.’’ 

Het projectkoor zal naast het emotionele Requiem van Gabriel Fauré ook het Largo uit de Negende Symfonie van Dvorák in deze bijzondere uitvoering laten klinken. “NPO Radio 4 heeft in 2020 van het bekende werk van dit stemmenorkest een nieuw arrangement laten maken, in de hoop dat het door veel koren in Nederland tegelijk op 4 mei zou worden uitgevoerd. Het projectkoor wil dit werk nu graag toevoegen aan het herdenkingsconcert.’’

Admiraal vindt het stemmenorkest ‘interessant’. “Het stemmenorkest ontstond in 1943 in een door Japanners bezet vrouwenkamp op Sumatra. Om het oorlogsleed draaglijker te maken besloot een paar vrouwen uit hun herinnering de noten van enkele bekende muziekwerken op te schrijven en deze (bij gebrek aan instrumenten) te zingen! Op 27 december 1943 klonk het eerste spontane concert, waar zelfs de Japanse bewakers stil naar bleven staan luisteren. De vrouwen gingen zingen en hebben de instrumenten vertolkt. Het heeft hun troost gegeven en vermaak. Het sluit mooi aan op het Requiem van Fauré.’’ 

Volgens voorzitter Johan Smits is het Requiem van Fauré ook iets bijzonders. ‘’Een heel menselijk gevoel van hoop in eeuwige rust, zo omschreef de Franse componist zelf het muziekwerk. Waar de meeste requiems verdoemenis en rouw verklanken wilde Fauré juist een requiem voor de hoop componeren. Een zachtmoedig requiem dat zelfs ‘het wiegelied van de dood’ wordt genoemd’’, zo meldt Smits in het programmaboekje van het herdenkingsconcert.

Gastdirigent in de basiliek is Jurriaan Poesse. Admiraal vindt het jammer dat de Grote Kerk niet beschikbaar is. “De akoestiek in de Grote Kerk is echt heel fijn. Dat wordt wel gemist. Maar ik ben blij dat we in de basiliek kunnen zingen.’’

Het concert wordt geopend met een bijzondere uitvoering van het Largo uit Symfonie nr. 9 ‘Uit de nieuwe wereld’ van Antonin Dvorák (1841-1904). ‘’Gecomponeerd in 1893 toen Dvorák in Amerika verbleef. Het land dat door Europa gezien werd als De Nieuwe Wereld’’, aldus Admiraal.

Het stemmenorkest gaat troost geven, weet Admiraal. ‘’Muziek is in oorlogssituaties voor veel mensen van grote betekenis geweest. Soms diende het als troost of afleiding, als verzet of als een manier om mentaal overeind te blijven. Zo ook in een interneringskamp voor vrouwen in Palembang op Sumatra waar gevangenen stierven door honger, ziekte of uitputting. Ook in dit kamp hadden gevangenen te maken met de harde hand van de Japanse bezetter, maar een groep van dertig vrouwen zorgde voor licht in de duisternis. Er werd een orkest opgericht om voor afleiding te zorgen. Dat bleek erg effectief. De Britse vrouwen Margaret Dryburgh en Norah Chambers schreven, uit het hoofd, de noten van bekende muziek op kleine stukken papier. Omdat er geen instrumenten beschikbaar waren, werden de melodieën gezongen. In totaal werden er tenminste 25 muziekstukken gearrangeerd. Maandenlang werd er stiekem gerepeteerd in de schuur achter de kampkeuken. Dit Stemmenorkest met vier stempartijen zong muziek van onder andere Beethoven, Brahms, Chopin en Dvorák.’’ De orgelbegeleiding is in handen van Henk Linker.